Đầu tư công thông minh: Chìa khóa thúc đẩy tăng trưởng bền vững và chuyển đổi số tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030

Đầu tư công thông minh – Giải pháp trọng tâm cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2026-2030

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chịu nhiều biến động từ chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, áp lực lạm phát và rủi ro địa chính trị, câu hỏi đặt ra là: Làm thế nào để đầu tư công trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, đồng thời không bị tụt hậu về công nghệ và năng lượng? Đó cũng chính là nội dung được các đại biểu Quốc hội thảo luận sâu sắc trong phiên họp về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030.

Thách thức của đầu tư công trong kỷ nguyên chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo

Đại biểu Trần Văn Khải đã chỉ ra năm thách thức lớn đối với kế hoạch đầu tư công trong giai đoạn tới, đặc biệt khi đặt trong trục đột phá khoa học công nghệ và chuyển đổi số theo Nghị quyết 57-NQ/TW:

• Rủi ro lạc hậu công nghệ và lãng phí dự án số: Vòng đời công nghệ ngày càng ngắn trong khi quy trình đầu tư công lại kéo dài, dẫn đến mất lợi thế cạnh tranh nếu không kịp thời đổi mới.
• Khoảng trống thể chế cho đầu tư tài sản vô hình: Việc thiếu cơ chế đặt hàng, khoán chi, mua sắm theo kết quả khiến chuyển đổi số bị chậm lại, khó tạo ra năng suất và hiệu quả cao.
• Rủi ro an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu: Số hóa sâu rộng làm tăng bề mặt tấn công mạng, có thể gây gián đoạn dịch vụ công và sản xuất kinh doanh.
• Thiếu nhân lực chất lượng cao và năng lực quản trị dự án số: Nhân lực yếu kém ở cả trung ương và địa phương, đặc biệt cấp tỉnh, có thể gây đứt gãy vận hành các dự án công nghệ.
• Nút thắt năng lượng và môi trường: Các dự án số tiêu thụ điện lớn như trung tâm dữ liệu và AI nếu không gắn với an ninh năng lượng và tiêu chuẩn xanh sẽ kìm hãm tăng trưởng số.

Giải pháp đổi mới thể chế và phát triển hạ tầng số, năng lượng

Để vượt qua những thách thức này, cần thiết phải đổi mới toàn diện từ thể chế đến quản trị dự án. Cụ thể:

• Xây dựng danh mục dự án số trọng điểm theo kiến trúc tổng thể quốc gia, triển khai theo mô-đun, tiêu chuẩn mở và nghiệm thu dựa trên chỉ số đầu ra như mức độ liên thông dữ liệu, tỷ lệ dùng chung.
• Áp dụng mua sắm theo kết quả để rút ngắn chu kỳ đầu tư, giảm rủi ro lạc hậu công nghệ.
• Hoàn thiện thể chế cho tài sản vô hình như dữ liệu, phần mềm lõi, sở hữu trí tuệ, cho phép áp dụng cơ chế đặt hàng, khoán chi và thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong đổi mới sáng tạo.
• Đưa an ninh mạng trở thành yếu tố bắt buộc trong mọi dự án số sử dụng ngân sách, với nguyên tắc “an toàn ngay từ thiết kế” và đủ nguồn lực giám sát, sao lưu, khôi phục dữ liệu.
• Thẩm định bắt buộc các dự án số quy mô lớn về nhu cầu điện, hiệu suất năng lượng và tác động môi trường, đảm bảo phát triển bền vững, giảm phát thải theo tiêu chuẩn ESG.

Phát triển nguồn nhân lực và quản trị dự án số – Yếu tố quyết định thành công

Nhân lực chất lượng cao được xem là nhân tố then chốt để tạo ra đột phá công nghệ và chuyển đổi số hiệu quả. Đại biểu Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh, công nghệ không tự tạo ra đột phá mà chính con người mới là yếu tố quyết định. Việt Nam hiện đang thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ chuyên gia làm chủ công nghệ lõi, nhà khoa học dẫn dắt, nhân lực khai thác dữ liệu và đặc biệt là lực lượng có khả năng thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Để khắc phục, cần thay đổi cách tiếp cận đào tạo, tập trung xây dựng lực lượng nòng cốt làm chủ công nghệ chiến lược, triển khai các chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương, đồng thời rà soát, cập nhật danh mục công nghệ chiến lược để ưu tiên nguồn lực.

Bên cạnh đó, việc huy động khu vực tư nhân tham gia đầu tư công theo hình thức đối tác công - tư (PPP) cũng là giải pháp quan trọng nhằm tận dụng nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Ảnh hưởng đến thị trường bất động sản và đầu tư tài sản

Việc đầu tư công thông minh, tập trung vào hạ tầng số, năng lượng và đổi mới sáng tạo sẽ tạo ra những tác động tích cực lâu dài đến thị trường bất động sản cao cấp và các phân khúc liên quan:

• Hạ tầng số và đô thị thông minh: Các dự án phát triển đô thị thông minh, khu công nghệ cao, metro, cao tốc và sân bay như Long Thành, Vành đai 3, Vành đai 4 sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ, tạo ra quỹ đất và cơ sở hạ tầng chất lượng cao, hấp dẫn nhà đầu tư bất động sản cao cấp và nhà ở xã hội.
• Hạ tầng năng lượng xanh và bền vững: Đầu tư vào năng lượng tái tạo, trạm sạc xe điện, các dự án xanh sẽ nâng cao giá trị bất động sản, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn ESG ngày càng được quan tâm trong đầu tư tài sản.
• Chuyển đổi số và tài sản vô hình: Sự phát triển của các trung tâm dữ liệu, khu công nghệ cao sẽ thúc đẩy nhu cầu về văn phòng hạng A, khu công nghiệp công nghệ cao, tạo ra cơ hội đầu tư mới cho giới thượng lưu và các nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Đặc biệt, trong bối cảnh lãi suất vay mua nhà và lãi suất tiền gửi có xu hướng ổn định hoặc tăng nhẹ, nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng chiến lược phân bổ dòng tiền, ưu tiên các dự án có hạ tầng đồng bộ, tiềm năng tăng trưởng dài hạn và khả năng thích ứng với biến động kinh tế vĩ mô như chính sách FED hay biến động giá dầu thô toàn cầu.

Điều hành linh hoạt và đổi mới sáng tạo – Đòn bẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng nhấn mạnh vai trò của việc điều hành kinh tế linh hoạt, chủ động cập nhật diễn biến trong nước và quốc tế để xây dựng kịch bản ứng phó kịp thời. Đồng thời, chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm.

Việc tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển lên tối thiểu 1,5% GDP, khuyến khích doanh nghiệp trích lập quỹ khoa học công nghệ, miễn thuế cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng và thành lập quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia sẽ tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Như vậy, đầu tư công thông minh không chỉ là câu chuyện về tăng tốc giải ngân hay mở rộng quy mô, mà còn là bài toán về đổi mới thể chế, phát triển hạ tầng số và năng lượng, nâng cao chất lượng nhân lực và quản trị dự án, từ đó tạo ra sức bật mới cho nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030.

Bạn đọc có thể đặt câu hỏi: Liệu các chính sách và giải pháp đổi mới thể chế có được triển khai đồng bộ và hiệu quả để tránh rủi ro tụt hậu công nghệ? Và trong bối cảnh biến động toàn cầu, chiến lược đầu tư bất động sản nào sẽ giúp nhà đầu tư thượng lưu tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro trong ngắn hạn?