Giải pháp bù đắp mảng xanh đô thị trong bối cảnh phát triển hạ tầng trọng điểm tại TP.HCM

Mảng xanh đô thị đang đứng trước thử thách lớn tại TP.HCM

Liệu việc phát triển hạ tầng trọng điểm có đang làm suy giảm nghiêm trọng mảng xanh đô thị tại TP.HCM? Những ngày gần đây, công tác chuẩn bị mặt bằng sạch để thi công tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Tham Lương đang diễn ra khẩn trương, kéo theo việc đốn hạ hàng trăm cây xanh lâu năm trên các tuyến đường trọng yếu như Trường Chinh, Lê Lai, Trương Định, Phạm Hồng Thái và Cách Mạng Tháng Tám. Đây là một phần trong kế hoạch phát triển hạ tầng giao thông nhằm cải thiện kết nối và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng đồng thời cũng đặt ra bài toán về bảo tồn môi trường và chất lượng sống đô thị.

Thực trạng đốn hạ và di dời cây xanh phục vụ thi công

Khu vực cửa ngõ phía tây bắc TP.HCM, nơi tập trung lưu lượng giao thông lớn qua các quận 1, 3, 10, 12, Tân Bình, đang chứng kiến hơn 400 cây xanh bị giải tỏa để thi công ga ngầm S10 - Phạm Văn Bạch thuộc tuyến metro số 2. Phần lớn là cây sọ khỉ có đường kính khoảng một mét, chiều cao từ 20 đến 30 mét, với tán rộng và tuổi đời hàng chục năm, đóng vai trò quan trọng trong việc che bóng mát và tạo cảnh quan đô thị. Ngoài ra, khoảng 453 cây xanh khác trên các tuyến đường lân cận cũng bị ảnh hưởng, trong đó 404 cây sẽ bị chặt hạ và số còn lại được di dời.

Không phải lần đầu tiên TP.HCM phải đối mặt với việc mất mảng xanh do phát triển hạ tầng. Gần một thập kỷ trước, nhiều cây xanh có tuổi đời trên 50 năm, thậm chí gần 100 năm, dọc tuyến đường Tôn Đức Thắng đã bị đốn hạ để thi công cầu Ba Son. Dù có nỗ lực di dời và bảo dưỡng, tỷ lệ cây sống sót rất thấp, khiến mảng xanh đô thị suy giảm rõ rệt, làm tăng nhiệt độ bề mặt và giảm chất lượng không gian sống.

Nguyên nhân và bối cảnh vĩ mô tác động đến mảng xanh đô thị

Việc phát triển các công trình hạ tầng lớn như tuyến metro, vành đai 2, mở rộng quốc lộ 13, 22... là yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời nâng cao năng lực giao thông và kết nối vùng. Tuy nhiên, quá trình quy hoạch cây xanh thường bị xem nhẹ, mang tính khắc phục hậu quả thay vì tích hợp chủ động ngay từ đầu. Sự phát triển nhanh chóng của đô thị nén như TP.HCM kéo theo áp lực lớn lên quỹ đất dành cho mảng xanh, khiến việc bù đắp mảng xanh trở nên khó khăn và kéo dài hàng thập kỷ.

Trong bối cảnh lạm phát và lãi suất vay mua nhà có xu hướng tăng nhẹ, người mua bất động sản càng quan tâm hơn đến chất lượng môi trường sống và giá trị bền vững của tài sản. Mảng xanh không chỉ góp phần giảm nhiệt đô thị, cải thiện chất lượng không khí mà còn tạo nên sự hài hòa, nâng cao giá trị bất động sản, đặc biệt trong các khu đô thị thông minh, khu công nghệ cao và các dự án nghỉ dưỡng cao cấp.

Giải pháp bền vững cho bài toán mảng xanh trong phát triển đô thị

Các chuyên gia nông, lâm nghiệp đề xuất chuyển đổi tư duy từ mô hình "chặt-trồng lại" sang "quy hoạch - bảo tồn - tái tạo hệ sinh thái xanh" ngay trong quá trình phát triển hạ tầng. Một cây cổ thụ mất đi là mất hàng chục năm để tích lũy giá trị môi trường, do đó cần có chiến lược bảo tồn và phát triển mảng xanh đồng bộ, khoa học.

Thành phố có thể áp dụng các giải pháp mảng xanh phi truyền thống nhằm tận dụng tối đa không gian hạn chế, như:

• Phát triển vườn trên cao, tường xanh tại các khu chung cư, nhà tập thể.
• Tạo hành lang xanh dưới gầm cầu, dải phân cách, hoặc bố trí công viên nhỏ xen kẽ trong các khu vực công cộng.
• Xây dựng mô hình vườn ươm trung chuyển để bứng dưỡng và trồng lại cây xanh có giá trị tại các công viên lớn hoặc khu nông nghiệp công nghệ cao.

Những giải pháp này không chỉ giúp bù đắp mảng xanh đã mất mà còn góp phần nâng cao giá trị bất động sản, tạo môi trường sống chất lượng, phù hợp với xu hướng phát triển đô thị thông minh và bền vững.

Hướng đi cho nhà đầu tư và người mua bất động sản

Trong bối cảnh các dự án hạ tầng trọng điểm như tuyến metro số 2, sân bay Long Thành, vành đai 3, 4, cảng Cái Mép - Thị Vải đang được đẩy mạnh, thị trường bất động sản TP.HCM và vùng phụ cận tiếp tục thu hút sự quan tâm của giới đầu tư. Tuy nhiên, yếu tố môi trường và mảng xanh ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong lựa chọn tài sản, đặc biệt với nhóm khách hàng thượng lưu, có trình độ học vấn cao và yêu cầu cao về chất lượng sống.

Nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa tiềm năng tăng giá nhờ hạ tầng và rủi ro về môi trường sống khi mảng xanh bị suy giảm. Đồng thời, việc lựa chọn các dự án có quy hoạch tích hợp mảng xanh, áp dụng công nghệ xanh và phát triển đô thị bền vững sẽ là chiến lược an toàn và hiệu quả trong dài hạn.

Phát triển hạ tầng là yếu tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống, nhưng không thể đánh đổi bằng mọi giá mảng xanh đô thị - yếu tố quyết định sự hài hòa và bền vững của không gian sống. Liệu TP.HCM có thể tìm được sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn môi trường trong những năm tới? Nhà đầu tư bất động sản sẽ cần làm gì để thích ứng với xu hướng này?