Giải Pháp An Cư Bền Vững Cho Vùng Sạt Lở: Bài Toán Ổn Định và Phát Triển Tại Xã Hạnh Phúc, Lào Cai

An cư giữa vùng sạt lở: Giải pháp nào cho bài toán ổn định và phát triển?

Trước thực trạng thiên tai ngày càng gia tăng, đặc biệt là các hiện tượng sạt lở đất, lũ ống, lũ quét tại các vùng núi phía Bắc, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để ổn định đời sống, phát triển kinh tế và đảm bảo an toàn lâu dài cho người dân sinh sống tại những khu vực này? Xã Hạnh Phúc, tỉnh Lào Cai, với 161 hộ dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai trong năm 2025, đang là điểm sáng trong việc tìm lời giải cho bài toán an cư bền vững giữa vùng thiên tai phức tạp.

Thực trạng và thách thức của vùng sạt lở

Xã Hạnh Phúc vốn là điểm nóng về sạt lở đất và lũ quét do địa hình dốc, đất yếu cùng tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu. Những yếu tố này khiến nhiều thôn bản luôn trong tình trạng rủi ro cao, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Việc di dời, sắp xếp lại nơi ở không chỉ là câu chuyện xây dựng lại mái nhà mới mà còn là bài toán tổng thể về hạ tầng, sinh kế, văn hóa và tập quán địa phương.

Giải pháp tái định cư an toàn và đồng bộ hạ tầng

Tính đến cuối năm 2025, xã Hạnh Phúc đã hoàn thành di dời 51 hộ dân khỏi các điểm nguy hiểm tại các thôn như Sán Trá, Kháo Chu, Tà Xùa, Tà Chử, Bản Công và Lừu 1. Trong đó, 33 hộ được bố trí xen ghép vào các khu dân cư ổn định, còn 18 hộ được sắp xếp tại khu tái định cư tập trung tại thôn Sán Trá. Các khu tái định cư được lựa chọn kỹ lưỡng, tránh tuyệt đối các khu vực có nguy cơ sạt lở, đồng thời đầu tư hạ tầng đồng bộ từ điện, đường, nước sinh hoạt đến hệ thống thoát nước và điểm sinh hoạt cộng đồng.

Đặc biệt, quỹ đất được bố trí hợp lý, đảm bảo đất ở, đất vườn và từng bước gắn với đất sản xuất, phù hợp với tập quán sinh hoạt của đồng bào dân tộc, gần trường học, trạm y tế và thuận tiện giao thông. Tuy nhiên, do đặc thù địa hình miền núi phức tạp, quỹ đất bằng phẳng, an toàn còn hạn chế, khiến việc lựa chọn vị trí phù hợp mất nhiều thời gian và nguồn lực đầu tư còn hạn chế so với nhu cầu thực tế.

Thay đổi nhận thức và phát triển sinh kế gắn với an cư

Một trong những thách thức lớn là tâm lý gắn bó với nơi ở cũ của một bộ phận người dân, khiến việc di dời gặp nhiều khó khăn. Xã Hạnh Phúc đã triển khai các tổ công tác vận động sát sao, phổ biến chủ trương, chính sách và lắng nghe tâm tư nguyện vọng của từng hộ dân. Việc minh bạch các chính sách hỗ trợ như cấp đất, nhà ở, kinh phí di chuyển và cho người dân tham quan trực tiếp khu tái định cư giúp nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận.

Bên cạnh đó, xã không tách rời việc tái định cư với phát triển sinh kế. Người dân được tạo điều kiện vay vốn ưu đãi để phát triển kinh tế, với kế hoạch trồng rừng kinh tế quy mô 300 ha các loại cây giá trị cao như hồi, dổi, hạt dẻ. Công tác giải quyết việc làm cũng được đẩy mạnh thông qua xuất khẩu lao động và kết nối doanh nghiệp trong nước, giúp người lao động có thu nhập ổn định từ 15–30 triệu đồng/tháng.

Huy động nguồn lực và quy hoạch bền vững cho tương lai

Việc xây dựng các khu tái định cư đòi hỏi nguồn lực lớn. Xã Hạnh Phúc đã huy động tổng hợp nhiều nguồn lực theo phương châm "Nhà nước và Nhân dân cùng làm". Riêng với 51 hộ di dời khẩn cấp, Nhà nước hỗ trợ 80 triệu đồng/hộ, tổng kinh phí hơn 4 tỷ đồng, kết hợp với sự đóng góp của các tổ chức, cá nhân để đầu tư các hạng mục thiết yếu như hệ thống đường ống nước sinh hoạt và kéo điện.

Trong giai đoạn tới, xã dự kiến triển khai thêm các khu tái định cư tại thôn Kháo Dê và Háng Thồ với tổng mức đầu tư khoảng 20 tỷ đồng để bố trí cho khoảng 110 hộ dân còn lại. Nguồn lực được huy động từ Chương trình mục tiêu quốc gia, vốn đầu tư giao thông nông thôn và các nguồn vốn hợp pháp khác. Dự kiến đến năm 2027, xã cơ bản giải quyết xong bài toán sắp xếp dân cư vùng nguy cơ cao.

Quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến 2050 được rà soát theo hướng linh hoạt, bền vững, hình thành quỹ đất dự phòng sẵn sàng cho các tình huống tái định cư mới phát sinh. Các khu quy hoạch mới đảm bảo an toàn, kết nối hạ tầng thuận lợi, góp phần phát triển đô thị vành đai, khu công nghệ cao và các dự án hạ tầng trọng điểm theo vùng.

Tác động đến thị trường bất động sản và hướng đầu tư

Việc triển khai các khu tái định cư an toàn, đồng bộ hạ tầng và phát triển sinh kế tại vùng sạt lở như xã Hạnh Phúc không chỉ giúp ổn định đời sống người dân mà còn tạo ra những tín hiệu tích cực cho thị trường bất động sản vùng núi và nông thôn. Quỹ đất an toàn, hạ tầng hoàn chỉnh và kế hoạch phát triển kinh tế bền vững sẽ là điểm nhấn thu hút đầu tư, đồng thời góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai trong dài hạn.

Đối với nhà đầu tư bất động sản cao cấp và các nhà phát triển đô thị, việc quan tâm đến các dự án tái định cư, đô thị thông minh, khu công nghệ cao và các dự án hạ tầng trọng điểm như cao tốc, sân bay Long Thành, metro, vành đai 3, 4 sẽ là cơ hội để đa dạng hóa danh mục đầu tư, đồng thời hưởng lợi từ chính sách phát triển bền vững và xu hướng chuyển dịch dân cư an toàn.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, biến động giá dầu thô và các chính sách tiền tệ của FED tác động đến kinh tế vĩ mô, việc lựa chọn đầu tư vào bất động sản vùng có quy hoạch bài bản, hạ tầng đồng bộ và phát triển sinh kế bền vững sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận trong dài hạn.

Xã Hạnh Phúc đang từng bước chứng minh rằng, bài toán "an cư" giữa vùng thiên tai không phải là không có lời giải nếu chính quyền và người dân cùng chung tay, huy động nguồn lực hiệu quả và xây dựng chiến lược phát triển đồng bộ, bền vững. Vậy, trong bối cảnh biến động khí hậu và kinh tế toàn cầu, liệu các mô hình tái định cư như ở Hạnh Phúc có thể nhân rộng ra các vùng nguy cơ khác? Và nhà đầu tư bất động sản cần chuẩn bị những chiến lược nào để tận dụng cơ hội từ xu hướng phát triển bền vững vùng nông thôn, miền núi trong giai đoạn 2026–2030?